De zzp-wet verandert de komende periode ingrijpend, wat bij veel zzp’ers vragen oproept over regels, contracten en risico’s. In dit artikel leest u wat de nieuwe zzp-wet inhoudt en hoe u veilig kunt werken binnen het huidige kader. 

Inhoud

In het kort: wat verandert er in de zzp-wet in 2026?

  • De handhaving op schijnzelfstandigheid wordt actiever: de Belastingdienst kijkt vooral naar hoe de samenwerking in de praktijk verloopt.
  • Modelovereenkomsten blijven bestaan, maar bieden geen automatische zekerheid als de uitvoering op loondienst lijkt.
  • Binnen de VBAR blijft vooral het rechtsvermoeden van werknemerschap bij een laag uurtarief relevant.
  • Opdrachtgevers lopen meer risico op naheffingen en boetes bij een verkeerde kwalificatie van de arbeidsrelatie.
  • Voor zzp’ers blijven zelfstandigheid, ondernemersrisico, meerdere opdrachtgevers en vrijheid in de uitvoering belangrijke aandachtspunten.
  • Parallel aan de Zelfstandigenwet wordt via aparte wetgeving gewerkt aan een verplichte AOV voor zelfstandigen.
Ontdek onze zakelijke rekening

Welke onderdelen van de DBA (Wet DBA / VBAR) zijn in 2026 afgeschaft of gewijzigd?

De Wet zzp is in 2026 op meerdere punten aangepast. Vooral regels rond handhaving en beoordeling van arbeidsrelaties zijn veranderd, om meer duidelijkheid te geven aan zowel opdrachtgevers als zzp’ers.

Versoepeling van handhaving op schijnzelfstandigheid

In de jaren vóór 2026 werd de handhaving op schijnzelfstandigheid grotendeels opgeschort. De Belastingdienst controleerde beperkt en legde alleen in uitzonderlijke gevallen naheffingen of boetes op. Dit gaf zelfstandigen en opdrachtgevers tijdelijk ruimte, maar zorgde ook voor onduidelijkheid over wat wel en niet mocht. 

Opgeschorte boetes en naheffingen

Een belangrijk onderdeel van de versoepeling was dat er geen boetes voor de zzp-wet werden opgelegd in veel gevallen. Alleen bij evidente misstanden werd er ingegrepen. Dit beleid moest voorkomen dat organisaties uit angst voor sancties zouden stoppen met het inhuren van zelfstandigen.

Aanpassing van beoordelingscriteria (VBAR)

Met de introductie van de VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties) zijn de criteria voor het beoordelen van arbeidsrelaties aangepast. Later is het grootste deel hiervan geschrapt, waarbij alleen het rechtsvermoeden van werknemerschap (voor zzp’ers met een uurtarief tot circa € 38) is behouden.

De nadruk ligt nu meer op de feitelijke situatie: de mate van zelfstandigheid, ondernemersrisico en gezagsverhouding. Dit moet helpen om sneller vast te stellen of er sprake is van een echte opdracht of van een verkapt dienstverband.

Meer duidelijkheid in modelovereenkomsten

Modelovereenkomsten blijven bestaan, maar krijgen een andere rol. Waar ze eerder als zekerheid werden gezien, ligt de focus nu meer op de praktijk van de samenwerking. De overeenkomst alleen geeft dus geen doorslag meer. De uitvoering bepaalt of er sprake is van een juiste constructie.

Hoe werkt de zzp-wet en welke regels blijven van kracht?

Hoewel de zzp-wet is aangepast, blijft een groot deel van de regels uit de eerdere wetgeving gewoon gelden. In de praktijk betekent dit dat de beoordeling van arbeidsrelaties nog steeds centraal staat. Er ligt echter meer nadruk op controle en handhaving.

Beoordeling van de arbeidsrelatie blijft leidend

De kern van de regelgeving is onveranderd: er wordt gekeken naar de feitelijke samenwerking tussen opdrachtgever en zzp’er. Elementen zoals gezagsverhouding, persoonlijke arbeid en loon blijven hierbij bepalend. Niet het contract, maar de uitvoering is doorslaggevend. 

Gebruik van modelovereenkomsten

Modelovereenkomsten bestaan nog steeds, maar bieden minder zekerheid dan voorheen. Ze kunnen helpen bij het structureren van afspraken, maar beschermen niet automatisch tegen herkwalificatie naar loondienst als de praktijk anders is.

Meer actieve handhaving door de Belastingdienst

Waar eerder sprake was van beperkte controle, wordt er nu weer actiever gehandhaafd. Dit betekent dat de kans op controles en correcties toeneemt. De periode van geen boetes voor de zzp-wet wordt afgebouwd, waardoor vergrijpboetes mogelijk worden in het geval van opzet of grove schuld.

Wat is de situatie met schijnzelfstandigheid nu?

Schijnzelfstandigheid staat centraal in de huidige handhaving. Er wordt strenger gekeken naar situaties waarin een zzp’er feitelijk als werknemer functioneert, bijvoorbeeld bij langdurige inzet, vaste werktijden of directe aansturing. Dit geldt extra voor bijvoorbeeld zzp’ers in de zorg, waar structureel werk vaker voorkomt. 

Wat zijn de sancties en financiële risico's voor freelancers en opdrachtgevers?

De financiële risico’s zijn aanzienlijk. Bij onjuiste kwalificatie kan de Belastingdienst loonheffingen en premies met terugwerkende kracht opleggen aan de opdrachtgever. Daarnaast kunnen er boetes volgen. Voor de zzp’er kan dit gevolgen hebben voor aftrekposten en fiscale voordelen. 

Meer over de gratis factuurdienst

Vervangt de nieuwe zzp-wet het oude kader?

De nieuwe zzp-wet – vaak aangeduid als de Zelfstandigenwet – vervangt het oude kader niet volledig, maar bouwt hierop voort. Het doel is om meer duidelijkheid te creëren voor zowel de zzp’er als opdrachtgever, met minder grijze gebieden rond schijnzelfstandigheid.

Duidelijker onderscheid tussen zelfstandigen en werknemers

Een belangrijk uitgangspunt van de Zelfstandigenwet is het beter afbakenen van wie als ondernemer werkt en wie feitelijk in loondienst is. Hierbij wordt sterker gekeken naar zelfstandigheid in de praktijk, zoals vrijheid van uitvoering en ondernemersrisico.

Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)

Parallel aan de Zelfstandigenwet wordt de invoering van een verplichte AOV voor zelfstandigen voorbereid via aparte wetgeving. Dit moet gaan zorgen voor meer zekerheid bij arbeidsongeschiktheid en sluit aan bij bredere discussies over een regeling voor pensioen voor zelfstandigen. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe dit vormgegeven zal worden en wanneer deze verplichting voor een AOV voor zzp’ers van kracht wordt.

Minder afhankelijkheid van modelovereenkomsten

De rol van modelovereenkomsten wordt verder teruggebracht. In plaats daarvan ligt de nadruk op heldere wettelijke criteria en de feitelijke uitvoering van het werk, zodat minder interpretatieverschillen ontstaan.

Meer verantwoordelijkheid voor opdrachtgevers

Opdrachtgevers krijgen een grotere rol in het correct beoordelen van de arbeidsrelatie. Dit betekent dat zij actiever moeten controleren of een samenwerking voldoet aan de regels van de Wet zzp en het risico op naheffingen serieus moeten nemen.

Stimuleren van echte zelfstandigheid

De wet is ook bedoeld om ondernemerschap te stimuleren. Dit betekent dat zelfstandigen meer ruimte krijgen om te ondernemen, zolang zij aantoonbaar onafhankelijk werken en niet functioneren als verkapte werknemer.

FAQ

Worden alle zzp'ers door de nieuwe wet getroffen?

Niet alle zzp’ers worden in dezelfde mate geraakt door de nieuwe zzp-wet. De impact hangt vooral af van hoe u werkt. Zelfstandigen met meerdere opdrachtgevers en duidelijke ondernemerskenmerken lopen minder risico dan zzp’ers die langdurig en onder aansturing voor één partij werken.

Kan een freelancer nog steeds langdurig voor één opdrachtgever werken?

Ja, dat is nog steeds mogelijk binnen de zzp-wet, maar het brengt meer risico met zich mee. Hoe langer en exclusiever de samenwerking, hoe groter de kans dat dit wordt gezien als schijnzelfstandigheid. Het is daarom belangrijk dat u voldoende zelfstandigheid behoudt in uw werkzaamheden en afspraken.

Welke sectoren lopen het grootste risico op strengere handhaving?

Sectoren waarin structureel werk wordt gedaan met zelfstandigen lopen het meeste risico. Denk hierbij aan de bouw, logistiek en vooral zzp’ers in de zorg. In deze sectoren lijkt de samenwerking sneller op een dienstverband, waardoor de kans op controles en correcties groter is.

Lees onze andere artikelen:

Laatste artikelen